Historia o poszukiwaniu wolności – opowieść o Annie Schilling i Mikołaju Koperniku

„Ciała niebieskie” Mai Wolny to dla mnie historia o dojrzałej miłości, która przydarza się nieoczekiwanie oraz o poszukiwaniu wolności – zarówno osobistej, jak i twórczej, naukowej. Opowiedziana głównie z kobiecego punktu widzenia – przez osobę stojąca w cieniu wielkiego uczonego. Z przeszłości mówi do nas kobieta, która istniała naprawdę, a autorka oddaje jej przestrzeń do opowiedzenia tej historiii własnym głosem.

Główna bohaterka „Ciał niebieskich” Anna Schilling urodziła się około roku 1490 w dobrze prosperującej gdańskiej rodzinie. Poślubiła Arendta von der Schillinga, z którym miała kilkanaścioro dzieci (w powieści jest ich wymienionych pięcioro: dwie córki, gotowe do zamążpójścia i trzech chłopców w wieku szkolnym). Jej mąż był także opiekunem grupy sierot i prawdopodobnie właśnie wtedy Mikołaj Kopernik poznał Annę.. Arendt von Schilling zmarł lub – być może – opuścił żonę około roku 1537, a rok później Anna została gospodynią astronoma we Fromborku. Wiadomo, że byli podejrzewani o więcej niż przyjaźń, a sam astronom bywał besztany listownie przez biskupa z tego powodu, nakazywano mu nieraz oddalenie gospodyni. W końcu biskup dopiął swego i kobieta musiała wyjechać do Gdańska. Annie nie pozwolono powrócić do Fromborka po śmierci Kopernika. Jej dalsze losy są nieznane.

Akcja “Ciał niebieskich” rozgrywa się w Gdańsku roku 1529. Anna jest już dojrzałą kobietą, matką dorosłych córek na progu zamążpójścia. Poznajemy ją jako kobietę uwięzioną w małżeństwie pełnym przemocy i obojętności, pozbawionym miłości i zrozumienia. Arendt von Schilling – w zależności od nastroju – traktuje żonę albo jak wyposażenie domu, albo obiekt seksualny, na którym może eksperymentować. Udręczona fizycznie i psychicznie kobieta szuka azylu w pisaniu dziennika i czytaniu – jeśli tylko może się skryć przed mężem w niewielkiej komórce. Na co dzień gra rolę posłusznej, pokornej i pobożnej niewiasty. Ale w jej sercu jest niezgoda i bunt, a przede wszystkim rozpacz i smutek. Przyjaźni się z Johanną, wdową po bogatym kupcu, która rzuca wyzwanie hipokryzji innych mieszczan i żyje, jak chce. To oczywiście nie podoba się ani im, ani władzom kościelnym. Autorka umiejętnie buduje psychologiczny portret bohaterek, które muszą odnaleźć się w świecie pełnym sztywnych konwenansów i społecznych oczekiwań, w świecie pełnym zagrożeń, w świecie, w którym kobieta nie ma żadnych praw.

Przełom w życiu Anny następuje w momencie, gdy spotyka na kolacji wydanej przez męża Niklasa Koppernigka – postać inspirowaną historycznym Mikołajem Kopernikiem, który w książce ukazany jest nie tylko jako uczony i twórca rewolucyjnej teorii heliocentrycznej, lecz także jako człowiek z krwi i kości. Są kuzynami, mogą się więc początkowo spotykać pod tym pretekstem. Niklas leczy Annę po ciężkim pobiciu przez męża i zauważa, jak inteligentną i wyjątkową jest osobą. Relacja między nimi – dojrzała, namiętna i nieoczekiwana – staje się źródłem emocji i dylematów moralnych. Oboje muszą szukać bezpiecznego miejsca, gdzie mogą się kochać, wspierać i być sobą. Tym miejscem staje się Frombork.

Autorka drobiazgowo odtwarza codzienność domową i społeczną epoki renesansu z jej sprzecznościami: pięknem sztuki i nauki, odkryciami geograficznymi, zdobyczami reformacji oraz bezwzględnością wobec tych, którzy ośmielają się łamać reguły. W wątku związanym z Johanną pojawią się polowania na czarownice i bezwzględne traktowanie kobiet, które ośmieliły się sprzeciwić regułom oraz władzy mężczyzn i kościoła. Dzięki temu „Ciała niebieskie” to nie tylko opowieść o relacji między Anną a Niklasem, ale przede wszystkim historia o potrzebie wolności – w uczuciach, nauce i w życiu. Wiele w tej powieści rezonuje ze współczesnością – zwłaszcza w kontekście pozycji oraz praw kobiet i poszukiwania relacji w świecie pełnym społecznych ograniczeń.